راهنمای ثبت نام و نگارش مقالات
ثبت رزومه علمی
الگوی تهیه پاورپوئینت ارائه
الگوی تهیه پوستر
ارسال پوستر
برنامه زمان بندی
درخواست ارسال گواهینامه
صفحه اصلی > معرفی گناباد
.: معرفی گناباد

معرفی شهرستان گناباد


مقدمه
امروزه کشور ما به عنوان پیش گام در جهت پیشاهنگی توسعه نوین که در آن همه نیاز های انسانی لحاظ شده باشد ، شاخص های قابل قبولی را در جهت رسیدن به توسعه متعادل و متوازن به جهانیان عرضه نموده است و به یاری خداوند متعال و تلاش و کوشش جوانان و فرهیختگان علمی جایگاه واقعی خود را در جهان خواهد یافت . در ایدئولوژی اسلامی مفاهیمی از قبیل عدالت اجتماعی ، عدل و داد و برقراری مساوات از مفاهیم بنیادین توسعه انسانی بشمارمی رود که تدوین و تنظیم سیاست های راهگشا در جهت رسیدن به این مفاهیم از وظایف طراحان و برنامه ریزان نظام اجتماعی بشمار می رود.

شهرستان گناباد یکی از توانمند ترین نقاط جغرافیایی ایران است که با بهره گیری از سابقه فرهنگی و تمدن غنی همواره در طول تاریخ جایگاه ویژه ای داشته است.


در این مجموعه نوشتاری سعی شده است به معرفی توانمندیها و فرصتهای سرمایه گذاری در بخشهای صنعت ومعدن ، میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی ، کشاورزی ، دام ، طیور و صنایع تبدیلی ، آموزش عالی و حمل و نقل پرداخته شود.

دبیر کنفرانس

گناباد وموقعيت استراتژيك آن

 موقعیت جغرافيايي

 شهرستان گناباد با مساحت 9573 كيلو مترمربع، در 58 درجه و 41 دقيقه طول و 43 درجه و 21 دقيقه عرض جغرافيايي قرار گرفته است. اين شهرستان از شمال به تربت حيدريه و كاشمر از مغرب به فردوس از مشرق به خواف و از جنوب به قاين محدود مي باشد . مركز آن گناباد و در فاصله 270 كيلومتري جنوب شهرستان مشهد قرار دارد. ارتفاع متوسط اين ناحيه از سطح دريا 1100 متر مي باشد.


تقسيمات كشوري

بر اساس آخرين تقسيمات كشوري، شهرستان گناباد داراي سه بخش ( مركزي، بجستان و كاخك ) ، پنج شهر    ( گناباد، بجستان، كاخك، بيدخت و يونسي ) ، هفت دهستان و 270 پارچه آبادي داراي سكنه است.

لازم به توضیح است که بخش بجستان به تازگی به شهرستان ارتقا یافته است.

جمعيت
بر اساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1385، جمعيت اين شهرستان 109821 نفر اعلام شده كه از اين تعداد 44 درصد در نقاط روستايي و 56 درصد در نقاط شهري سكونت دارند. شغل مردم شهرستان در حوزه های كشاورزي، دامداري ، صنعت و معدن ، حمل و نقل و خدمات است. از جمعيت شاغل اين شهرستان 40 درصد در بخش كشاورزي، 20 درصد در بخش صنعت و معدن و 40 درصد در بخش خدمات مشغول فعاليت مي باشند .

 

 

گناباد وميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري


قنات قصبه گناباد

 
قنات قصه گناباد به عنوان يكي از پديده هاي شگفت انگيز دست ساخته انسان در طول تاريخ و نمادي از هم نوايي بشر با طبيعت توجه بسياري از مورخان و پژوهشگران را به خود جلب كرده است. اين قنات از ميانه اراضي كوي شرقي گناباد از محلي معروف به «برج علي ضامن» در داخل رسوب هاي ريزدانه آغاز شده و از هفت كانال متصل به هم شكل گرفته است. بر اساس آخرين مطالعات طول اين قنات 33113 متر و تعداد چاه هاي آن متجاوز از 470 حلقه و عمق مادر چاه آن نيز حدوداً 280 تا 300 متر است.

ناصرخسرو قبادياني نخستين كسي است كه در سفرنامه اش به توصيف اين قنات پرداخته و عمق چاه آن را هفتصد گز و طول آن را چهار فرسنگ ذكر نموده و آن را نيز به كيسخرو نسبت داده است. ظاهراً‌وي از كنار طولاني ترين رشته انشعابي اين قنات به نام دولاب نو عبور نموده است. فضاي داخلي قنات داراي كانال ها و تونل هاي اعجاب انگيزي است كه با بررسي هاي انجام يافته بر روي آن حفره هايي مشخص شده، ظاهراً اين قسمت ها براي قرار دادن چراغ و پيه سوز و وسايل روشنايي به كار مي رفته است. در حال حاضر ميزان آبدهي اين قنات 150 ليتر در ثانيه است. اين پديده نادر در حال حاضر توسط سازمان میراث فرهنگی کشور در دست مطالعه بوده که به زودی با اجرایی شدن مطالعات به مکان توریستی بسیار جذاب و دیدنی تبدیل خواهد شد. قطعه سفال هاي پراكنده در اطراف دهانه چاه ها حاكي از اين است كه رشته قصبه در واقع كانال اوليه اصلي قنات گناباد بوده كه در زمان هخامنشيان حفر شده و در پي آن رشته هاي ديگر در مواقع خشكسالي ايجاد شده است


مسجد جامع گناباد

از بناهاي ارزشمند دوره خوارزمشاهیان در خراسان مسجد جامع گناباد است كه در كوي شرقي اين شهر قرار دارد . مسجد جامع با نقشه دو ايواني شامل سر در تزئيني ، صحن يا ميانسرا ، ايوان ها شمالي و جنوبي ، رواق و سه شبستان ستوندار است . سردر ورودي ضلع شمال شرقي بنا با طاق جناغي و حاشيه اي تزييني در پاكار طاق مزين به نقوش پرندگان در ميان گل و برگ بوده كه بر روي لايه اي از گچ ايجاد شده است . ايوان اصلي يا ايوان قبله در سمت جنوبي صحن واقع شده كه با چهار طاق گهواره عرضي و چهار قوس ، داراي تزئيناتي آجري شامل دو قطار پيچ ، نوارهاي اسليمي و يك حاشيه كتيبه قرآني به خط بنايي است كه در پايان عبارت « تسع و ستمائه 609 هـ . ق »‌ذكر شده است .

كتيبه داخل ايوان نيز حاوي نام باني خير و سازنده مسجد است . همچنين در ايوان اصلي مسجد جامع محراب با نقوش هندسي گياهي و كتيبه هايي به خط معلقي مشاهده مي شود . در ضلع شرقي ايوان شرقي شبستاني است موسوم به قرآن كه پوشش سقف آن بر روي چهار ستون قرار دارد

 

  

سفال مند


در ميان صنايع دستي شهرستان گناباد سفال سازي در «‌مند » از اعتبار و پيشينه اي باستاني برخوردار است . بررسي ها و مطالعات باستان شناسي حكايت از آن دارد كه اين هنر حداقل از هزاره سوم قبل از ميلاد در منطقه رواج داشته است . انواع سفال هاي پراكنده بر سطح محوطه باستاني و لايه تمدني حاصل از كاوشهاي باستان شناسي شاهدي بر اين مدعاست ، در نوع و نقش سفال هاي مند گناباد نوعي همبستگي فرهنگي و هنري با سفال هاي مناطقي چون ميبد يزد و اصطهبان فارس مشاهده مي شود .

از انواع سفال هايي كه در اين مكان ساخته مي شود بايد به « بدل چيني »‌و « سفال رسي »‌اشاره نمود كه در طرح ها و اشكال مختلف و با تزيينات متنوع به بازار عرضه مي شود . سفالگران « مند » سفال هاي خود را اكثرا ً‌با دو نوع لعاب پوشش مي دهند ، لعاب زيرين شامل مخلوط سنگ كوارتز و خاك رس به اضافه يك نوع كائولن كه بعد از اتمام اين لعابدهي پوشش ثانويه ديگري با موادي چون سنگ كوارتز و شغار كه از سوزاندن چهار نوع گياه به دست مي آيد بر روي سفالها قرار مي گيرد . اكثر سفالهاي اين ناحيه با رنگهاي متنوعي چون آبي ، سبز و قرمز و زرد به بازارهاي فروش عرضه مي شود


آب انبار شریعت

این آب انبار که معروف به آب انبار حسینیه است مربوط به دوره قاجار می باشد و توسط فردی خیر بنام آقای شریعت به میراث فرهنگی و گردشگری واگذار گردیده است. این آب انبار در حال حاضر بصورت نمایشگاهی از آثار مردم شناسی مرتبط با آب در معرض دید و بازدید کنندگان قرار گرفته است. نور پردازی پلکان و مخزن آن زیبایی خاصی به این بنای تاریخی داده است. از لحاظ معماری و پلان دارای یک مخزن و تعدادی چهل پله بوده و مخزن آن در عمق 20 متری قرار دارد. این اثر تاریخی به شماره 5952 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. قرار است در این محل موزه آب شامل تصاویری از روند تکامل آب ‚ نحوه برداشت و وسایل حفر قنات به نمایش گذاشته معرفی تلاش و زحمات مردم کوی برای بدست آوردن آب در مقایسه با امکانات روز از اهداف این موزه است. آب انبار در مرکز گناباد و در خیابان سعدی واقع شده است.



بارگاه سلطان محمد عابد (ع)

اين بقعه در 24 كيلومتري جنوب شهر گناباد مشرف بر كاخك بر فراز مدفن سلطان محمد بن موسي الكاظم ايجاد شده است. قرائن تاريخي اين شخصيت را برادر حضرت رضا (ع) معرفي نموده اند . كه پس از شهادت امام رضا (ع) و به قصد مبارزه با مامون با ياران خود وارد خراسان مي شود و سرانجام توسط ماموران عباسي در قصبه كاخك به شهادت مي رسد. بنا بر اقوال گوناگون در اواخر دوره سلجوقي بنايي به اهتمام( امير عبدالله توني ) در مزار وي ساخته شد . ساختمان فعلي آرامگاه متعلق به زمان شاه تهماسب صفوي است.

 

مدرسه علميه (نجوميه

بناي اين مدرسه در كوي شرقي شهر گناباد در مجاورت يكي از سردرهاي ورودي مسجد جامع اين شهر واقع است . اين مدرسه از يادگاري هاي معماري اسلامي در دوره صفويه است ، كه نشان دهنده ارج و مقام علم و دانش در اين شهر است كه به دليل تدريس علم نجوم و افلاك در اين مكان به مدرسه نجوميه نيز مشهور گردیده . موزه مردم شناسی مدرسه نجومیه در سال 1385 در دوازده غرفه عبارت از غرفه های مشاغل پیشینیان ، آداب و رسوم از یاد رفته می باشد . این موزه به همت کارشناسان سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی سامان دهی شده است .



مجموعه معماري روستاي عمراني


در فاصله حدود 20 کيلومتري شمال گناباد و مجاور پاسگاه عمرانی مجموعه عظيم معماري محصور در برج و بارو مشاهده مي شود که به عمراني شهرت دارد اين روستا تا حدود سي سال پيش مسکوني بوده ، در حال حاضر بافت قديمي و تاريخي خود را کاملا حفظ نموده و بادگيرها و تاسيسات دفاعي آن پا برجاست، اين روستا علاوه بر معابر و بقاياي معماري سنتي ارزشمند داراي يک مسجد، حمام، رباط و دو آب انبار بزرگ است که متعلق به دوران سلجوقي تا صفوي است روستاي متروکه عمراني به عنوان الگويياز يک ابادي کويري قابل مطالعه است.


 

یخدان کوثر


این اثر معماری در حودود 4 کیلومتری شمال شرقی بیدخت در مجاورت روستای متروکه کوثر در میان اراضی کشاورزی واقع است. بطور کلی یخدان کوثر از سه بخش دیوار شرقی و غربی جوی مخصوص و محل جمع آوری یخ های ابتیاع شده شکل گرفته است.دیوار این یخدان از خشت و چینه ایجاد شده و در پشت آن نیز جوی قرار داشته است. که در داخل آن انباشته شده و در شبهای سرد زمستان به یخ تبدیل میشد.پس از آن یخ ها که بیشتر بصورت لایه لایه بوده است به چال یا محوطه نگهداری یخ منتقل مشد. برای جدا ماندن لایه ها ییخ همدیگر از کیسه های کاه استفاده می شد. پوشش محوظه یخ در یخدان کوثر به گونه ای است که در ابتدا قاعده مخروطی آن با قطر بیشتر بوده و هرچه به انتهای مخروط نزدیک می شوید از دایره کاسته شده تا به راس آن منتهی می شود. در حاشیه بخشی از دیوار مکانی برای یخدان بان قرار داشته است.


مسجد مزار

در دامنه تپه طبیعی در هشت کیلومتری بجستان و به فاصله 3 کیلومتری روستای مزار اثر با ارزشی واقع شده است که در دل تپه حفر شده و احتمالا با قلعه دختر مزار در ارتباط است زیراقلعه مزبور بر فراز عارضه ساخته شده و به عنوان سردابه و پناهگاه می توانست برای ساکنین آن مورد استفاده قرار گیرد. به احتمال بسیار این اثر در دوران اسلامی به عنوان زاویه و صومعه نیز بکار رفته است. امروز این مکان با انجام تغییراتی در فضای داخلی به عنوان مسجد زمستانی اهالی مورد استفاده قرار گرفته که در مجاورت آن مسجد کنونی مزار واقع است.فضای داخلی این محل همانند دیگر دخمه ها و پناهگاه ها در میان خاک های فشرده تپه حفر شده و شامل تعدادی چهار ضلعی مستحکم با تاق ها و فضا های وسیع است.




بافت تاریخی و فرهنگی ریاب

روستای ریاب در 5 کیلومتری جنوب غربی گناباد واقع شده است . به لحاظ تاریخی به دوره قاجاریه و صفوی برمی گردد . این روستا دارای مجموعه ای از خانه های قدیمی بادگیردار ،حوضخانه ، قلعه ، حمام،مسجد و آب انبار با معماری بسیار زیبا می باشد و یکی از بافت های باقی مانده در شهرستان به شمار می رود که ارزش تاریخی خود را حفظ کرده است . روستای ریاب هم اکنون بعنوان یکی از روستاهای هدف گردشگری در ایران مطرح است که تعدادی از آثار آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است . از سوی دیگر مقبره ابومنصور ریابی از وزرای طغرل موسس دولت سلجوقیان نیز در این روستا واقع است

.

 

منطقه ييلاقي درب صوفه

 
درب صوفه يا به قول مردم گناباد درصوفه روستاي كوچكي است كه از نظر موقعيت وزيبايي محل داراي اهميت است و در فاصله 6 كيلومتري روستاي زيبد و 30 كيلومتري غرب گناباد واقع است . سه طرف آن كوه مرتفع قرار گرفته و مشتمل بر درختهاي بسيار قوي و هواي سرد و منظره و آبشار زيبايي است كه حدود 6 متر ارتفاع دارد . در انتهاي روستا و در ديواره يكي از كوهها متصل به روستا فرورفتگي به عمق 10 متر قرار داردكه شبيه به ايوان و صفه مي باشد . برخي معتقدند آن را در دوره ساسانيان حفر كرده اند و نمونه اي از ايوان هاي نقش رستم و بيستون بوده كه نيمه تمام مانده است . در نزديكي آن در قسمت مرتفع كوه جايي است كه گفته مي شود قبرپيران ويسه است .



منطقه ييلاقي سنو

يكي از مناطق ييلاقي و خوش آب و هواي گنابادكه همواره پذيراي مسافران خسته از يك هفته كار و تلاش مي باشد منطقه سرسبز سرآسياب سنو مي باشد .اين منطقه كه در 25 كيلومتري غرب گناباد واقع است در دل خود چشمه معروف سنو را جاي داده است


آنچه كه اين چشمه را منحصر بفرد كرده ، آب زياد و با كيفيت آن مي باشد بطوريكه طاهر آبشناس گفته است : اين چشمه آب زيادي دارد و اگر گناباد خراب شود يا وسيله باد خواهد بود و يا بوسيله اين چشمه.

شهرت اين چشمه به حدي بوده،كه پادشاهاني چون نادرشاه و طغرل و بسياري از كارشناسان داخلي و خارجي را مجذوب خود نموده است .در مسير آب اين چشمه 7 آسياب و يك قلعه وجود داردكه در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است .بعضي از كارشناسان معتقدند آب چشمه سنو از يك درياچه و غار درون كوههاي زرد سرچشمه مي گيرد . غار سنو چيزي شبيه به غار علي صدر همدان و شايد عظيم تر از آن باشدكه تاكنون مورد كاوش قرار نگرفته است .


تک زو


جغرافیای تاریخی شهرستان وشهر گناباد نشان می دهد که این شهرستان در دوران پیش از اسلام معبر داخلی فلات ایران و قسمتهای شرقی آن محل برخورد و میدان جنگ لشکریان ایران و توران بوده است. همچنین مشخص شده است که در کنار این معبر اصلی و جنگی که به وسیله تنگلهای کلات و زیبد به دشت پشن و گیسور و بالاخره به قسمتهای شرق ایران می پیوسته.آثار تاریخی از جمله قلعه فرود وجود دارد.قله ای که قلعه فرود بر فراز آن قرار داردرفیع و عظیم بوسیلله دو تک (تنگه) از قله های اطراف خود جدا شده است یکی از این دره ها به " تک زو" که آبی به همین نام در آن جاری است معروف می باشد.
این آب آبشارهایی به ارتفاع 3 تا 10 متر تشکیل میدهد و قریه کوچکی بنام " زو " را مشروب می کند.دیواره های سنگی طرفین ان بسیار مرتفع به نظر میرسد و در بعضی جاها بصورت ایوان مسقف در آمده است.این منطقه ییلاقی در 30 کیلومتری جنوب غرب گناباد قرار دارد.



موزه

موزه گناباد واقع در كوي شرقي در محل مسجدجامع واقع گرديده است . شبستان شمال شرقي آن بعنوان مكان موزه تعيين شده و بصورت ستوندار با جرزهاي بسيار مستحكم و قوي و طاقهاي متعدد و داراي محرابي با تزئينات گچبري متعلق به دوره قاجار است . از ويژگي اين موزه وجود محراب تاريخي ديگري است كه طي كاوش و پيگيريهاي باستانشناسي نمايان و بهنمايش گذاشته شده است اين محراب نيز داراي تزيينات گچبري و كتيبه بسيار زيبا و متعلق به دوره ايلخاني است . در حال حاضر اشیاء و آثار ذی قیمت باستانی که در این موزه نگهداری می شود ، عبارتند از:


-1
 وقف نامه و فرمان نامه دوره قاجار

 -2  سكه هايي از قرن اول تا دوران قاجار 

 -3 اشيا اهدايي مردم گناباد.

4 - ظروف و اشيا فلزي و سفالي.

 -5 كتيبه هاي آجري مدرسه نجوميه و چندين اثر مهم ديگر.